Komentarz dotyczący wydatkowania środków w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej
W związku z pojawiającymi się w przestrzeni publicznej pytaniami i komentarzami dotyczącymi realizacji Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej w Gminie Miejskiej Przemyśl, przekazujemy niniejszy komentarz, którego celem jest przedstawienie pełnych i rzetelnych informacji dotyczących zakresu podjętych działań, wydatkowania środków finansowych oraz przyczyn zwrotu części dotacji celowej.
Poniższe wyjaśnienia mają na celu zapewnienie transparentności działań podejmowanych przez Urząd Miejski w Przemyślu oraz przedstawienie rzeczywistych uwarunkowań formalnych, organizacyjnych i czasowych, w jakich realizowany był Program, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
W ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej Prezydent Miasta Przemyśla, po rozeznaniu rynku i szacowaniu wartości zamówienia, zaplanował zakupy na łączną kwotę w wysokości 6 439 324,00 zł, z czego otrzymane dofinansowanie z budżetu państwa wynosiło 5 284 679,20 zł, natomiast zabezpieczony wkład własny w budżecie Gminy Miejskiej Przemyśl - 1 154 644,80 zł. Zakupy dokonane z ww. Programu opiewają na kwotę łączną 4 712 728,37 zł, w ramach których Gmina Miejska Przemyśl nabyła 90 pozycji zakupowych, m.in. halę stalową magazynową, agregat prądotwórczy 1,3 MVA służący do zapewnienia nieprzerwanej pracy Zakładu Uzdatniania Wody w Przemyślu w razie zaniku zasilania, 3 agregaty prądotwórcze o mocy 60kW każdy do awaryjnego zasilania budynków Urzędu Miejskiego w Przemyślu w razie zaniku zasilania, koparko-ładowarkę wraz z osprzętem, minikoparki, mobilne stacje uzdatniania wody, część wyposażenia Ochotniczej Straży Pożarnej Miasta Przemyśla, 6 zestawów składających się z quadów wraz z pługami i przyczepkami do quadów oraz wiele innych sprzętów. Ponadto w ramach powyższych środków sporządzona została również dokumentacja techniczna utworzenia dwóch magazynów zasobów Ochrony Ludności w Przemyślu, dwie ekspertyzy techniczne określające stan Schronu nr 1 przy ul. Śnigurskiego w Przemyślu oraz Schronu nr 9 przy ul. Borelowskiego w Przemyślu, a także wyremontowano 16 studni miejskich.
Zwrócona kwota dotacji w wysokości 1 428 785,42 zł to w głównej mierze oszczędności wynoszące 1 074 721,42 zł, powstałe ze względu na uzyskanie na etapie postępowań przetargowych niższych cen na część asortymentu niż ceny wynikające z wcześniej przeprowadzonego rozeznania rynku. Zdecydowanie mniejsza część zwróconej kwoty, wynosząca 354 064,00 zł, to kwota niewydatkowana, ze względu na brak możliwości zakupu części sprzętu w założonym czasie, zgodnie z obowiązującymi procedurami. Kilkukrotnie powtarzane postępowania przetargowe na zakup danego asortymentu były unieważniane z uwagi na to, że nie wpłynęła w nich ani jedna oferta. Powyższe spowodowane było faktem, iż w jednym, krótkim czasie wszystkie gminy i jednostki straży pożarnej zaczęły nabywać sprzęt tego samego rodzaju, skutkiem czego wykonawcy nie byli w stanie zapewnić wszystkim jednostkom zamawianego asortymentu. Co więcej, wyznaczone zostały bardzo krótkie terminy realizacji założeń Programu - nieco ponad dwa miesiące, podczas których należało dokonać zakupów za ponad 6 mln zł, z zachowaniem wszystkich procedur przetargowych wynikających z Prawa zamówień publicznych, którego stosowanie było obligatoryjne i jasno wskazane w Regulaminie Programu. Należy dodać, że w ramach realizacji programu zostało przeprowadzonych 37 postępowań zakupowych wynikających z Prawa zamówień publicznych oraz zgodnych z Regulaminem udzielania zamówień publicznych funkcjonującym w Urzędzie Miejskim w Przemyślu (przetargi, zakupy w trybie ofertowym i bezpośrednim) z czego 15 postępowań zostało unieważnionych ( 9 postępowań z powodu braku ofert pozostałe z powodu błędów formalnych powstałych po stronie oferentów).
Bezpośrednią przyczyną zwrotu środków nie były błędy w procedurach przetargowych ani opóźnienia w przygotowaniu dokumentacji, gdyż czynniki takie nie miały miejsca. Problemem był przede wszystkim termin składania do Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie wniosków o dotację celową, który wynosił 3 dni robocze, tj. od piątku 18 lipca 2025 r. do wtorku 22 lipca 2025 r., co wprost wynikało z Regulaminu naboru i oceny wniosków oraz realizacji i rozliczenia zadań jednostek samorządu terytorialnego w województwie podkarpackim w 2025 roku, wynikających z „Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026” będącego załącznikiem do Zarządzenia nr 155/2025 Wojewody Podkarpackiego z dnia 16 lipca 2025 r. (data dostarczenia do Urzędu Miejskiego w Przemyślu 17 lipca 2025 r.; z racji specyfiki kancelaryjnego obiegu dokumentów, procedowanie pisma możliwe było w dniu 18 lipca 2025 r.). Biorąc pod uwagę powyższe, stworzenie wyżej wskazanego wniosku wraz z harmonogramami rzeczowo-finansowymi realizacji projektu, obejmującymi ponad 150 pozycji zakupowych o łącznej wartości ponad 6 mln zł, realizowane było w sobotę i niedzielę, tj. 19 i 20 lipca 2025 r. Wszelkie związane z tym czynności były realizowane przez zespół składający się z pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Zarządzania Kryzysowego tut. Urzędu wraz z Prezydentem Miasta Przemyśla Panem Wojciechem Bakunem oraz z Zastępcą Prezydenta Panem Bartłomiejem Barszczakiem.
Warto również podnieść, iż umowy Gminy Miejskiej Przemyśl z Wojewodą Podkarpackim w sprawie realizacji zadań wynikających z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej gotowe do podpisania były dopiero – odpowiednio – dla zadań bieżących w dniu 19 września 2025 r. i dla zadań inwestycyjnych w dniu 15 października 2025 r., co oznaczało, że przed dniem 15 października 2025 r., nie było możliwe wszczęcie w sposób legalny łączonych (bieżąco-inwestycyjnych) postępowań przetargowych celem dokonania zakupów, które stanowiły znaczącą większość postępowań w tym zakresie. Należy również zaznaczyć, że nie było możliwości przenoszenia zaoszczędzonych środków w związku z unieważnionymi postępowaniami pomiędzy wydatkami bieżącymi i inwestycyjnymi, co wynika z ustawy o finansach publicznych.
Za realizację niniejszych zadań związanych z Programem Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej odpowiadał Pan Paweł Gałęza – p.o. Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich i Zarządzania Kryzysowego tut. Urzędu, wobec którego nie było podstaw do wyciągania konsekwencji w związku z zaistniała sytuacją. Wszelkie postępowania bowiem przeprowadzane były legalnie, w oparciu o przepisy prawa, tj. zgodnie z założeniami Programu i jego Regulaminem, z ustawą Prawo zamówień publicznych oraz z Regulaminami udzielania zamówień publicznych funkcjonującymi w Urzędzie Miejskim w Przemyślu, w sposób celowy, przejrzysty i oszczędny, z zachowaniem należytej staranności.
Należy również zaznaczyć, że Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej jest programem wieloletnim, z czego aktualna edycja rozłożona jest na lata 2025 i 2026, z perspektywą przedłużenia na kolejne lata. Jest to plan z góry sformalizowany, o ściśle określonych zasadach i priorytetach, a także o wysokości i sposobie finansowania poszczególnych samorządów, uzależnionym od liczby ich mieszkańców, zatem nie ma legalnej możliwości „blokowania” czy też dowolnego, uznaniowego przyznawania należnych danemu samorządowi środków.
W kwestii dostępności środków z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na rok 2026 został ogłoszony nabór wniosków o dotację celową, informujemy, że Prezydent Miasta Przemyśla jest przygotowany do skutecznego ubiegania się o środki z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na rok 2026, posiada nowe gotowe projekty i plany zakupowe, a także będzie kontynuował rozpoczęte w ubiegłym roku projekty inwestycyjne.
Bartłomiej Barszczak
Zastępca Prezydenta Miasta Przemyśla