„O pamięci w kamieniu wyrytej…” - spotkanie wokół książki

Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej i Instytut POLONIKA zapraszają na spotkanie poświęcone najnowszej publikacji dr Urszuli Olbromskiej „O pamięci w kamieniu wyrytej…”, wydanej przez instytut - 5 stycznia 2026, godz. 17:00, gmach główny MNZP, Plac płk. Berka Joselewicza 1. 

Autorka, od lat zajmująca się dokumentowaniem polskiego dziedzictwa kulturowego na terenie dzisiejszej Ukrainy, prowadzi czytelnika przez przestrzeń cmentarzy, które, jak podkreśla, stanowią szczególną formę pamięci: „Cmentarz to miejsce szczególne – pisze dr Urszula Olbromska. – Każdy z grobów […] zawiera komunikat o zmarłym, a także określa jego miejsce we współczesnej mu społeczności. Cmentarz jest zatem pewnego rodzaju ‘księgą pamięci’, a każdy z grobów jest jej kartą”.

W książce odnajdujemy opowieść o ludziach, którzy tworzyli społeczność pogranicza – szlachcie, ziemianach, urzędnikach, mieszczanach, chłopach i duchownych. Wielu z nich zapisało się w historii walką o niepodległość, działalnością społeczną, wkładem w rozwój kultury i nauki. O większości wiemy dziś jedynie tyle, ile zostało wyryte w kamieniu. Wieloletnia praca dr Olbromskiej prowadzona w latach 2006–2019 miała na celu ocalenie pamięci o jak największej liczbie polskich mieszkańców tego regionu. Efektem jest publikacja, która łączy dokumentację terenową z refleksją historyczno-kulturową.
Każdy rozdział poprzedza cytat z inskrypcji nagrobnej, a narrację wzbogacają wspomnienia, fragmenty artykułów prasowych i opisy architektury sepulkralnej osadzone w szerokim kontekście epoki. Dzięki temu książka staje się nie tylko katalogiem mogił, lecz także poruszającą kroniką życia dawnych społeczności.
We wstępie do publikacji czytamy, że na cmentarzu spotykają się przedstawiciele wielu dziedzin nauki: historycy, architekci, historycy sztuki, filolodzy, archeolodzy, a nawet przyrodnicy. Ogromną wartością książki jest to, że łączy ona te różnorodne perspektywy, tworząc wielowymiarowy obraz miejsca, które przechowuje pamięć o minionych pokoleniach.