16 °C
  • PL
  • EN
  • DE
×

Wyszukaj w serwisie

„Tak, jak gdyby nas nigdy nie było”. Pamięci Ofiar „Aktion Reinhardt”

6 czerwca na przemyskim Placu Niepodległości została otwarta wystawa plenerowa, a na Zamku Kazimierzowskim podczas uroczystego koncertu wystąpił m.in. Darek “Maleo” Malejonek, Lilu i Basia Pospieszalska. To wspólne przedsięwzięcia Muzeum Getta Warszawskiego, Żydowskiego Instytutu Historycznego, Państwowego Muzeum na Majdanku, we współpracy z Towarzystwem Projektów Edukacyjnych oraz Miastem Przemyśl, realizowane w ramach 80 rocznicy Akcji Reinhardt - niemieckiej operacji zagłady Żydów polskich. Honorowy Patronat nad obchodami objął Prezydent  Rzeczypospolitej Polskiej - Andrzej Duda. W imieniu Prezydenta Miasta Przemyśla w wydarzeniu wziął udział Zastępca Prezydenta Bogusław Świeży.

Ponad półtora miliona polskich Żydów zostało zamordowanych w ramach precyzyjnego planu nazistowskich Niemiec, wcielonego na terenie Generalnego Gubernatorstwa i  nazwanego na cześć szefa Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy - Reinharda Heydricha. Z miast, miasteczek i wsi dystryktów warszawskiego, radomskiego, krakowskiego, lubelskiego i galicyjskiego, polskich Żydów wywożono do obozów natychmiastowej zagłady, głównie w Sobiborze, Treblince i w Bełżcu.

Otwarcie wystawy plenerowej na Placu Niepodległości

Polscy Żydzi jako pierwsi byli mordowani w komorach gazowych obozów zagłady. Niestety, aż do dziś świadomość tej zbrodni, jej okoliczności i skali, pozostaje w Polsce i za granicą znikoma. Chcemy to zmienić. – podkreśla Monika Krawczyk, dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego im. Emanuela Ringelbluma.

Otwarcie wystawy plenerowej na Placu Niepodległości

 

 

Otwarcie wystawy plenerowej na Placu Niepodległości

Dziś, 80 lat po tych wydarzeniach, wspólny projekt „Tak, jak gdyby nas nigdy nie było” pozwala na upamiętnienie każdej z Ofiar. W ramach projektu realizowanych jest szereg wydarzeń kulturalnych (koncerty, wystawy), edukacyjnych (film i album dokumentalny) i naukowych (konferencje), zarówno w Polsce jak i w Izraelu i USA.  6 czerwca projekt zawitał do Przemyśla, gdzie na Placu Niepodległości została otwarta m.in. przez wspomnianego Zastępcą Prezydenta Miasta - Bogusława Świeżego, specjalna wystawa przygotowana przez Państwowe Muzeum na Majdanku. 24 plansze pozwalają szybko przyswoić najważniejsze informacje o tym mało znanym aspekcie  zbrodni wojennych. Teksty historyczne zostały zilustrowane zdjęciami, dokumentami i mapami.

Wystawa przedstawia miejsca i mechanizmy mordu oraz jego sprawców, ale głównym jej przesłaniem jest upamiętnienie żydowskich dzieci, kobiet i mężczyzn, ofiar rasistowskiej ideologii i antysemityzmu, a także przypomnienie o ich heroicznym oporze i walce o zachowanie ludzkiej godności i człowieczeństwamówi Wiesław Wysok zastępca dyrektora Państwowego Muzeum na  Majdanku. Ekspozycja dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, na przemyskim Placu Niepodległości będzie dostępna do 20 lipca. 

Wystąpienia przed koncertem na scenie Zamku Kazimierzowskiego

Po otwarciu wystawy, na scenie Przemyskiego Centrum Kultury i Nauki Zamek, odbył się koncert pod kierownictwem artystycznym Darka “Maleo” Malejonka, który zaprosił do udziału m.in.: Lilu i Basię Pospieszalską. Koncert „Tak, jak byśmy nigdy nie istnieli" to opowieść pisana muzyką i poezją o tragicznych wydarzeniach sprzed 80 lat, podczas którego wyjątkowo przejmująco wybrzmiały specjalnie zaaranżowane i wykonane utwory. Jego premiera miała miejsce w Lublinie, w miejscu symbolicznym bo właśnie tu znajdował się sztab akcji Reinhardt i  stąd w nocy z 16 na 17 marca 1942 roku wyruszył pierwszy transport do Bełżca. 

Modlitwa za zmarłych

Wkrótce przed koncertem odbyły się wystąpienia zaproszonych gości:

- Dobrze więc, że pamięć o zagładzie Żydów trwa i jest dla nas i każdej kolejnej generacji przestrogą. Dzięki temu uświadamiamy sobie z przerażającą oczywistością do czego prowadzą totalitarne rządy, imperialna ideologia i po innych narodów. Szacunek dla pomordowanych w Bełżcu w ramach Aktion Reinhardt, gdzie trafiali z Generalnej Guberni, wymaga abyśmy się przeciwstawiali nowym barbarzyńcom i robili wszystko co w naszej mocy, aby uświadomili sobie, że wolny świat nie pozwoli na realizację ich imperialnych celów - zwrócił się do zebranych Zastępca Prezydenta Bogusław Świeży, nawiązując do toczącej się za wschodnią granicą wojny.

Otwarcie wystawy plenerowej na Placu Niepodległości - Wiceprezydent Bogusław Świeży

“Akcja „Reinhardt”, zarówno z uwagi na sposób jej przeprowadzenia, jak i liczbę ofiar, była zbrodnią na niespotykaną skalę. W jej rezultacie straciło życie najwięcej obywateli polskich pochodzenia żydowskiego zamordowanych podczas niemieckiej okupacji. Osiemdziesiąta rocznica to właściwy moment, żeby przywołać pamięć o Ofiarach tych straszliwych wydarzeń - mówi Albert Stankowski, Dyrektor Muzeum Getta Warszawskiego - Dlatego wspólnie przygotowaliśmy plan obchodów upamiętniających, który obejmuje bogaty program edukacyjny dla młodzieży szkolnej w Polsce i zagranicą, konferencję naukową, wystawy plenerowe, publikacje rocznicowe, pokazy filmu dokumentalnego oraz koncerty i spotkania dla lokalnych społeczności. W tym trudnym czasie nieustanne przypominanie o tym, jak straszne konsekwencje niesie za sobą każda wojna jest naszą szczególną powinnością. Nie tylko wobec Ocalałych z Zagłady i ich potomków, ale także wobec młodych ludzi wchodzących dziś w dorosłe życie, którzy w przyszłości przejmą od nas odpowiedzialność za kształtowanie pamięci i postaw następnych pokoleń.”

Koncert pod kierownictwem artystycznym Darka “Maleo” Malejonka

 

 
Kolejne miasta w których będą realizowane działania w ramach projektu “Tak, jak byśmy nigdy nie istnieli” to Warszawa, Kielce oraz Białystok.

Więcej informacji o projekcie znajduje się pod linkami:

http://tpe.org.pl/projekty/tak-jak-bysmy-nigdy-nie-istnieli/

http://tpe.org.pl/wysluchaj-tak-jak-bysmy-nigdy-nie-istnieli/


O AKCJI REINHARDT

Akcja „Reinhardt“, nazywana również „Einsatz Reinhardt", to nazwa operacji zagłady Żydów polskich oraz Żydów deportowanych wcześniej na obszar Generalnego Gubernatorstwa i Okręgu białostockiego przeprowadzonej w latach 1942–1943 w ramach tzw. ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej (Endlösung der Judenfrage). Operacja ta była częścią Zagłady – masowych prześladowań i eksterminacji Żydów w Europie i na terenie Afryki Północnej. Podczas Akcji „Reinhardt” przywożono także Żydów z innych krajów europejskich, m.in. z Holandii, Austrii, Czechosłowacji, Francji, Niemiec i Grecji. W trzech głównych obozach akcji „Reinhardt” zamordowano ok. 135 tys. osób z zagranicy. Na zakończenie akcji, w listopadzie 1943, przeprowadzono akcję „Dożynki” (Erntefest), podczas której w dniach 3-4 listopada 1943 zamordowano ok. 42 tysiące Żydów. W sumie w czasie Akcji „Reinhardt” zginęło ok. 1,85 mln Żydów.

W rezultacie Akcji „Reinhardt” dokonano straszliwej zbrodni wyniszczenia całych wspólnot żydowskich i grabieży mienia na ogromną skalę. Po Akcji „Reinhardt” przestał istnieć świat żydowski w Polsce, jakim go znano przed wybuchem wojny. Zniszczeniu uległa cała prawie tysiącletnia kultura.


O ORGANIZATORACH 

Muzeum Getta Warszawskiego (MGW) - zostało powołane w marcu 2018 roku. Jego głównym zadaniem jest ukazanie i popularyzacja wiedzy na temat życia, walki i masowej śmierci około 500 tysięcy Żydów zamkniętych w największym getcie utworzonym przez Niemców na okupowanych ziemiach polskich podczas II wojny światowej. Siedziba muzeum powstaje się w zabytkowym kompleksie budynków byłego szpitala dziecięcego ufundowanego w 1878 roku przez rodziny żydowskich przemysłowców i filantropów Bersohnów i Baumanów.  Podczas II wojny światowej szpital znalazł się w granicach getta, a po jej zakończeniu przez kilka lat mieściła się tu siedziba Centralnego Komitetu Żydów w Polsce. Tworzona wystawa stała ukaże różnorodność skupiska żydowskiego w Warszawie na przełomie XIX i XX wieku [w okresie poprzedzającym II wojnę światową], a następnie losy Żydów warszawskich po wybuchu wojny oraz proces gettoizacji okupowanych przez Niemcy terytoriach. Zasadnicza część ekspozycji będzie poświęcona gettu warszawskiemu, przede wszystkim jego życiu codziennemu – nieustannej batalii o przetrwanie własne i najbliższych, widocznej  w staraniach o zapewnienie bytu, ale też podtrzymywaniu praktyk religijnych, wszelkich przejawach działalności kulturalnej, artystycznej i edukacyjnej. 

Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma - założona w 1947 roku instytucja, której misją jest upowszechnianie wiedzy na temat dziedzictwa tysiącletniej obecności Żydów na ziemiach polskich. Instytut jest zarówno depozytariuszem pamięci o przeszłości, jak i żywym centrum kultury – miejscem, które aktywnie uczestniczy w procesie kształtowania świadomości historycznej i postaw społecznych. Jednym z najważniejszych zadań Żydowskiego Instytutu Historycznego jest dbanie o spuściznę żydowską przechowywaną w archiwum Instytutu. Na jego zbiory składa się siedem milionów stron różnorakich dokumentów. Najważniejszą częścią zbiorów jest Archiwum Podziemnego Getta Warszawy, zwane też Archiwum Ringelbluma.

Państwowe Muzeum na Majdanku - powstało w listopadzie 1944 roku na terenie byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego. Jest instytucją podległą bezpośrednio Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Muzeum prowadzi działalność wystawienniczą, edukacyjną i naukową. Od 2004 roku oddziałem zamiejscowym PMM jest Muzeum i Miejsce Pamięci w Bełżcu, a od 2012 roku – Muzeum i Miejsce Pamięci w Sobiborze. Misją Muzeum jest pielęgnowanie pamięci i rozwijanie edukacji historycznej o okupacji niemieckiej na Lubelszczyźnie podczas II wojny światowej, w szczególności poprzez upamiętnianie ofiar, ochronę obiektów oraz dokumentowanie historii obozu koncentracyjnego na Majdanku oraz obozów zagłady w Bełżcu i Sobiborze.

Towarzystwo Projektów Edukacyjnych - to organizacja pozarządowa, która powstała z pasji do historii, sztuki oraz edukacji. Na co dzień zajmuje się projektowaniem i realizacją programów edukacyjnych poświęconych promocji polskiej kultury, historii i języka, łącząc tradycyjną metodykę z nowoczesnymi narzędziami dotarcia do młodzieży. Swoje działania realizuje w kooperacji z krajowymi, a także z zagranicznymi partnerami, wśród których są m.in.: Muzeum Stutthof w Sztutowie, Muzeum Yad Mordechai, Instytut Polski w Tel Awiwie. Koncert “Tak, jak gdyby nas nigdy nie było” jest czwartym współtworzonym z Darkiem “Maleo” Malejonkiem - poprzednie to "Odwagą bijące serca" - koncert polskich i izraelskich artystów w hołdzie żydowskim żołnierzom z Armii Andersa, "Miasto Bohaterów" - opowieść o zwykłych-niezwykłych bohaterach wojennej stolicy oraz “Jak skała na morzu! Polskość Pomorza"

informacja za: Towarzystwo Projektów Edukacyjnych

zdjęcia: Witold Wołczyk

Opublikował: Witold Wołczyk | Data publikacji: 07-06-2022 09:28
Modyfikował: Witold Wołczyk | Data modyfikacji: 07-06-2022 09:30