-1 °C
  • PL
  • EN
  • DE
×

Wyszukaj w serwisie

MNZP przygotowało nie lada niespodziankę. Niech tylko zakończy się lockdown...

W przemyskim Muzeum są od 1970 roku. Choć nie są w stałej ekspozycji, to często prezentowane w muzealnych salach. Kolejna ich ekspozycja została zablokowana przez lockdown, ale gdy tylko skończy się, to zapraszamy do Muzeum, gdzie już czekają cztery szkice "Bitwa pod Somosierrą" W. Kossaka i M. Wywiórskiego!

 

zdjęcie dwóch szkiców "Bitwa pod Somosierrą" W. Kossaka i M. Wywiórskiego na muzealnej ścianie

 

"Aby Kossak został w Przemyślu"

Wszystko zaczęło się wiosną 1968 roku, kiedy to w 8 numerze "Życia Przemyskiego" ukazał się artykuł autorstwa Zbigniewa Ziembolewskiego zachęcający do podjęcia akcji „zatrzymania” szkiców do panoramy Bitwa pod Somosierrą Wojciecha Kossaka i Michała Wywiórskiego w Przemyślu i „wyeksponowania w podobny sposób jak to uczyniono z „Bitwą pod Racławicami” we Lwowie w okresie międzywojennym”. Już wtedy zakładano, że stanowiłyby nie lada atrakcję dla turystów. Propozycja zakupu dzieła skierowana była do instytucji i osób zainteresowanych sprawami kultury i turystyki .

W marcu 1968 roku Towarzystwo Upiększania Miasta, redakcja tygodnika społecznego Życie Przemyskie, Rada Towarzystw Naukowych i Kulturalnych w Przemyślu zainicjowały zbiórkę społeczną funduszy na wykupienie, znajdującej się w posiadaniu rodziny Świerzawskich – wspomnianego szkicu do panoramy Bitwa pod Somosierrą. Akcja odbywała się pod nazwą „Aby Kossak został w Przemyślu”. Jak podkreślano „honorem wszystkich mieszkańców naszego miasta, którzy obok kultury nie przechodzą obojętnie, winno stać się zatrzymanie Kossaka w Przemyślu”, tym bardziej, że z ofertą kupna wystąpiło także Muzeum w Poznaniu. Także członkowie Towarzystwa Wiedzy Powszechnej na walnym zgromadzeniu oddziału na wniosek mgr Antoniego Kunysza postanowili włączyć się do akcji zbierania funduszy społecznych. Każdy z prelegentów miał przeznaczyć na ten cel jednorazowe honorarium, co łącznie miało dać niebagatelną kwotę 10 000 zł.

 

W dniu 11 lipca 1968 roku zgodnie z obowiązującym wówczas zarządzeniem Ministra Kultury, Komisja Zakupu Muzealiów przy Muzeum Okręgowym w Rzeszowie wyceniła wartość czterech obrazów Kossaka na kwotę 100 000 zł. Cena ta jednak nie odpowiadała właścicielce Pani Kamili Świerzawskiej. Zanim doszło do ostatecznych rozmów, Pani Świerzawska zmarła, a jej spadkobiercy wycofali ofertę sprzedaży. Wojewódzki Konserwator Zabytków, biorąc pod uwagę stopień zaangażowania społeczeństwa w zbiórkę funduszy, zlecił Muzeum Ziemi Przemyskiej zdeponowanie obrazów do czasu ostatecznego uregulowania zakupu. Zarządzenie, od którego odwołali się spadkobiercy choć nie ograniczało ich prawa własności, jednak uniemożliwiało wywóz obrazów z Przemyśla. Ostatecznie, do czasu rozstrzygnięcia, obrazy zdeponowano w Muzeum Diecezjalnym.

Stopniowo do akcji włączały się kolejne instytucje. Towarzystwo Upiększania Miasta przeznaczyło na wykup obrazów kwotę 1000 złotych, wzywając do udziału i „szlachetnego współzawodnictwa” inne instytucje: Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza, Towarzystwo Historyczne, Stowarzyszenie Elektryków, Koło Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji przy oddziale przeładunkowym w Żurawicy, Zrzeszenie Prawników Polskich, Koło Towarzystwa lekarskiego, Dyrekcję Lasów Państwowych, MHD, PSS „Źródło”, ZHP, ZMS,ZMW, załogi przemyskich zakładów pracy, Wydział Oświaty, szkoły i inne organizacje.

 

Na apel zareagowali także członkowie Towarzystwa Fredreum przeznaczając 1000 zł, Technikum Łączności – 1000 zł, Szkoła Podstawowa nr 1 – 500 zł, PTTK – 1000 zł. Wśród kolejnych darczyńców byli: Państwowa Szkoła Muzyczna II Stopnia , która ofiarowała 44 zł, Stacja Krwiodawstwa – 450 zł, Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla dzieci głuchych – 120 zł, grono nauczycielskie i uczniowie Szkoły Podstawowej nr 5 ofiarowali 350 zł, Rada Zakładowa MHD Art. Przemysłowymi – 200 zł, Obwodowy Urząd Telekomunikacyjny – 48.40 zł. Rejonowy Urząd Telekomunikacyjny - 640 zł, Zakłady Płyt Pilśniowych – 3 637 zł. Darczyńcami były także osoby prywatne, m.in. dr Wilhelm Bartkiewicz, Elżbieta Ożóg, Bogusław Dobrzański. W końcu 1968 roku na koncie Społecznego Komitetu Zakupu Dzieł Sztuki było 36 589, 77 zł .

W grudniu 1969 roku odbyło się posiedzenie komisji rzeczoznawców przy udziale członków społecznego komitetu zakupu dzieł sztuki, „która uznała warunki sprzedaży panoramy Wojciecha Kossaka „Bitwa pod Somosierrą” za mieszczące się w granicach cen tego rodzaju dzieł sztuki” . Panoramę zakupiono od Anny Świerzawskiej ostatecznie za kwotę 190 000 zł., każdy obraz wyceniono na 47 500 zł.

 

Szkic do panoramy „Bitwa pod Somosierrą” Wojciecha Kossaka i Michała Wywiórskiego jest w zbiorach przemyskiego Muzeum od 23 VII 1970 roku.

 

Iwona Bobko

Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej

 

zdjęcie dwóch szkiców "Bitwa pod Somosierrą" W. Kossaka i M. Wywiórskiego na muzealnej ścianie

źródło informacji: Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej na FB

zdjęcie: Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej

tekst: Iwona Bobko

Opublikował: Agata Czereba | Data publikacji: 24-03-2021 10:41
Modyfikował: Witold Wołczyk | Data modyfikacji: 24-03-2021 13:40