13 °C
  • PL
  • EN
  • DE
×

Wyszukaj w serwisie

Park Kulturowy Starego Miasta Przemyśla - list Miejskiego Konserwatora Zabytków

,,Zakazuje się”, ,,nakazuje się”...  Nadchodzi park kulturowy. Ratunku!

 

 

Szanowni Państwo,

 

W odniesieniu do pojawiających się artykułów oraz licznych dyskusji na temat powstania Parku Kulturowego w obrębie Starego Miasta Przemyśla, które przedstawiają zarówno samą idę powstania parku, jaki i prezentowany projekt uchwały w niezwykle niekorzystnym świetle, kolejny raz przedstawię kilka zasadniczych kwestii związanych z tą ideą. Pomimo iż większość wypowiedzi zredagowana jest w wyjątkowo napastliwym tonie, a szereg uwag i zarzutów przedstawianych na łamach lokalnych mediów oraz przekazywanych z ust do ust – często okraszonych jest niestosownymi uwagami pod adresem inicjatorów projektu – postaram się zachować ramy powszechnie przyjętych norm społecznych i nie będę się odnosić do formy wypowiedzi, a jedynie do samej ich treści.

Jak dotąd, w powyższej kwestii wypowiadałam się bezpośrednio w trakcie oficjalnych spotkań organizowanych pod auspicjami Prezydenta Miasta Przemyśla Wojciecha Bakuna, odbywających się w formie debat i dyskusji, do których powszechnie zapraszani – wręcz zachęcani byli wszyscy zainteresowani tematyką oraz w ramach działań zespołu ds. utworzenia parku kulturowego, w których uczestniczyli na prawach członków zespołu wytypowani przez Przemyski Konwent Miejski przedstawiciele przedsiębiorców.

Z mojego punktu widzenia, głos mieszkańców często gromki i cięty był szanowany, wysłuchiwany oraz brany pod uwagę. Wydaje mi się, że wszelkie możliwości wypowiedzi zostały mieszkańcom udostępnione w postaci ankiet, czy uczestnictwa we wspomnianych spotkaniach i debatach. Po wielu miesiącach pracy zespołu powstał projekt uchwały powołującej Park Kulturowy w obszarze Starego Miasta Przemyśla. Projekt ten zgodnie z wymaganiami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami został obwieszczony – czyli przedstawiony obywatelom do zapoznania się na internetowej stronie głównej Miasta Przemyśla, a także dodatkowo wyłożony (mówiąc dosadnie położony na stoliku) do wglądu, w formie tradycyjnej (papierowej) do przeczytania, zapoznania się (oczywiście w dobie pandemii z zachowaniem wszelkich wymagań sanitarnych) w siedzibie UM Przemyśla przy ulicy Ratuszowej 1.

Informacja dotycząca obwieszczenia pojawiła się zarówno w prasie, jak i na stronie internetowej miasta. W podsumowaniu tej ponad 21-dniowej prezentacji (zgodnie z ustawą termin powinien być nie krótszy niż 21 dni) powinny pojawić się wnioski i uwagi ze strony mieszańców zainteresowanych zagadnieniem, o których kierowanie prosiliśmy w treści obwieszczenia. Ostateczny termin składania wniosków został przyjęty, jako 5 lutego 2021 roku. Została również przedstawiona możliwość składania wniosków drogą mailowa, jak i papierową do kancelarii w holu głównego budynku UM Przemyślu przy Rynek 1.

Na próżno zaglądam do mojej skrzynki mailowej oraz do codziennej poczty. Do dziś nie otrzymałam żadnego wniosku, żadnej konstruktywnej uwagi, żadnej bez słowa „konstruktywnej” również. Jeśli termin składania uwag ustalony maksymalnie do 5 lutego 2021 jest zbyt krótki, proszę o wniesienie pisemnej prośby o wydłużenie terminu np. o dodatkowy tydzień w celu umożliwienia Państwu sformułowania treści wniosków i uwag.

W tym miejscu chciałbym odnieść się do zarzutów odnoszących się zarówno do treści zapisów przedstawionych w uchwale, jak i samej formy czyli zakazów i nakazów.

Mianowicie projekt uchwały, który został Państwu przedstawiony przeszedł procedurę opiniowania przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Zgodnie z ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, uchwała musi uzyskać pozytywną opinię służb konserwatorskich, aby mogła być poddawana dalszej procedurze. Projekt uchwały przedstawiony przez zespół autorski do zaopiniowania przez PWKZ, uwzględniający i odnoszący się z szacunkiem do wszelkich próśb i propozycji, które zostały wyartykułowane w czasie debat itp., nie spotkał się całkowitą aprobatą i został w ramach współpracy z PWKZ częściowo zweryfikowany. Zmiany dotyczyły kwestii najważniejszych z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej. Wprowadzone kompromisowe korekty mają skutecznie służyć celowi, jakim jest ochrona dziedzictwa kulturowego, zachowując równocześnie wiele istotnych zapisów, których potrzebę wprowadzenia podkreślali mieszkańcy.

Obecnie – hipotetycznie – nadesłane przez Państwa wnioski oraz uwagi dotyczące prezentowanego projektu uchwały, zostaną ponownie przeanalizowane oraz ponownie przedstawione PWKZ w celu wypracowania ostatecznego wariantu. Droga procedury zapewne wydaje się żmudna i długa – i taka właśnie niewątpliwie jest – ale zadaniem jest tu wypracowanie najlepszego rozwiązania, satysfakcjonującego zarówno służby konserwatorskie, jak i użytkowników przestrzeni miejskiej. Przede wszystkim służące historycznemu krajobrazowi miejskiemu.

Zapisy w formie „zakazów” i „nakazów”… Cóż, tu nie ma nawet żadnej dyskusji, jest to powszechnie stosowana i przyjęta forma przedstawienia treści zapisów, jasno i klarownie ustawiając hierarchię ważności realizowanych zadań. Zakazy mówią o wykluczeniu pewnych działań, nakazy o obowiązkowym dostosowaniu. Dopuszczenia dają pewne formy alternatywne.

Forma została przyjęta podobnie, jak w zapisach dotyczących planowania przestrzennego. Niczego tu nie zrewolucjonizowaliśmy. Uchwała będzie stanowić prawo, więc musi mieć powszechnie przyjętą formę, obowiązująca w całym kraju. Zachęcam do zapoznania się z treścią innych uchwał (np. w Łodzi dotyczącej parku kulturowego ulicy Piotrkowskiej).

Dlaczego uparliśmy się na ten park?

Przystępując do wprowadzenia na ternie miasta Przemyśla formy ochrony, jaką daje ustawa o ochronie zabytków, w postaci utworzenia Parku Kulturowego, przyświecały nam pozytywne cele i przesłanki, dające możliwość zaktywizowania gospodarczego i kulturalnego życia na przemyskiej starówce. Zmobilizowały nas wieści z innych pięknie uporządkowanych miast, gdzie powstają kolejne parki kulturowe, gdzie mieszkańcy i włodarze miast zachęceni efektami, od lat praktykują powyższe formy ochrony. Mieliśmy na uwadze wprowadzenie klarownych zasad regulujących procesy uzgadniania, projektowania i wykorzystania przestrzeni publicznej, jaką ona stanowi. Przestrzeni publicznej. Właśnie! Oczywiście, bezdyskusyjnie zachowując prawa obywateli do ich własności, należy jednak uznać, iż ideologicznie przestrzeń historycznych zabytkowych miast, zachowany krajobraz kulturowy, stanowi również dobro ogólne całego lokalnego społeczeństwa, a także jest elementem cennego dziedzictwa narodowego. W związku z tym, sytuacja ta nakłada zarówno na właścicieli, jak i użytkowników wiele dodatkowych obowiązków związanych zarówno z przeznaczeniem, opieką, wykorzystaniem i zachowaniem tego wielowiekowego dobra. Każdy z właścicieli obiektów zlokalizowanych w obrębie starówki, a także użytkownicy lokali realizując swoje zadania (remonty, przebudowy itp.) w historycznych obiektach, wielokrotnie zapoznawali się z ustawą ochronie zabytków i mają ją – nie tylko w jednym w palcu, ale również i w sercu (o czym świadczą niezwykle merytoryczne wypowiedzi przedstawiane zarówno na spotkaniach – debatach oraz w mediach i licznych portalach). Wysoka świadomość społeczeństwa jest niezwykle budująca i bardzo cieszy. Dowodem miłości mieszkańców do naszego miasta, a przede wszystkim do naszej wspaniałej starówki, są liczne wypowiedzi i deklaracje oraz funkcjonujące portale, na których z dumą udostępniacie Państwo fantastyczne fotografie z historycznych okresów świetności naszego miasta.

W związku z tym pojawia się pytanie: Skąd się bierze tak ogromna niechęć do idei utworzenia parku kulturowego w obrębie Starego Miasta Przemyśla? Szczególnie zaskakujące jest to w świetle możliwości, jakie daje ustawa, która wyjątkowo – jak w żadnym innym przypadku przewidywanej ochrony zabytków, daje możliwość partycypacji społecznej w całym procesie tworzenia ustaleń. Mało tego, cała idea utworzenia parku bez społeczności lokalnej nie ma sensu i podstaw. Jednak tworząc tę formę ochrony, musimy ciągle pamiętać jakiemu celowi ona służy. Miejmy na uwadze, iż ciągle mówimy o obszarze o szczególnych wartościach historycznych i to na nas współczesnych mieszkańcach spoczywa odpowiedzialność za funkcjonowanie w tym obszarze oraz za zachowanie jego wartości.

Wszędzie – zarówno w naszym kraju, jak i na świecie, funkcjonowanie w przestrzeni historycznej nakłada na użytkowników dodatkowe, często wygórowane wymagania – zdecydowanie surowsze niż w innych mniej wartościowych pod względem krajobrazu kulturowego obszarach. Niesie to za sobą wiele trudu, zmagań, nakładów pracy i finansów, ale w ogólnym rozliczeniu również dumy, satysfakcji oraz przede wszystkim wymiernych korzyści.

Podsumowując swoją wypowiedź przytoczę jeszcze raz podstawowe cele i korzyści jakie niesie powołanie parku kulturowego:

 

  • Park kulturowy daje możliwość objęcia ochroną konserwatorską wyjątkowego krajobrazu kulturowego z zabytkami nieruchomymi charakterystycznymi dla miejscowej tradycji budowlanej i osadniczej.
  • Jest narzędziem do skutecznego zarządzania dziedzictwem kulturowym miasta.
  • Dzięki jasnym i równym, jednakowym dla wszystkich mieszkańców zasadom funkcjonowania danej przestrzeni, określonych w uchwale, możliwe jest sprawowanie skutecznej ochrony dziedzictwa oraz efektywne zarządzanie terenem poprzez oddelegowanie do tego zadania do konkretnej jednostki pozostającej w stałym kontakcie zarówno z władzami miasta, jak i użytkownikami i dysponentami terenu.
  • Pozwala na zachowanie krajobrazu kulturowego, co realizowane jest poprzez właściwe zagospodarowanie chronionego obszaru, m.in. w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, obligatoryjnych dla obszaru objętego ochroną.
  • Wspomaga zachowanie autentyzmu i integralności przestrzeni.
  • Podnosi wizerunek i prestiż miasta.
  • Pozwala na kompleksowe i planowe podejście do obszaru.
  • Wzmaga ochronę w zakresie zachowania krajobrazu kulturowego i historycznego charakteru przestrzeni publicznych, zabytków nieruchomych oraz zabytkowych układów urbanistycznych.
  • Służy łatwiejszemu i bardziej efektywnemu zwalczaniu nielegalnych nośników reklamowych.
  • Przedsiębiorcy oraz użytkownicy lokali działający w obrębie parku kulturowego otrzymają „Księgi Standardów”, które będą zbiorem porad i wskazówek oraz przykładów i inspiracji do prawidłowych realizacji ich przyszłych reklam.
  • Podniesienie atrakcyjności przestrzeni publicznej.
  • Przyciągnięcie turystów i inwestorów.

Park po prostu daje nam możliwość życia w posprzątanej, czystej i komfortowej przestrzeni miejskiej, adekwatnej do zachowanego środowiska historycznego i architektonicznego.

 

 

Z poważaniem

Miejski Konserwator Zabytków

Julia Olech-Nowak

 

Panorama miasta z wieży zegarowej

Opublikował: Agata Czereba | Data publikacji: 04-02-2021 09:28