17.2 °C
  • PL
  • EN
  • DE
×

Wyszukaj w serwisie

Polichromie z przełomu wieków XVIII i XIX w Sali Sesyjnej Ratusza

      W lipcu rozpoczęto prace konserwatorskie w Sali Sesyjnej przemyskiego Ratusza. Prace, na realizację których Gmina Miejska Przemyśl uzyskała dotację Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, prowadzi Firma Piotr Białko z Krakowa, jedna z najbardziej znanych firm konserwatorskich w Polsce.
      Tego, że w budynku, w którym mieścił się niegdyś Sąd i Magistrat, mogą istnieć ciekawe malowidła i rozwiązania architektoniczne wnętrz – nikt nie przypuszczał. Jednak już pierwszego dnia prac pierwszego etapu konserwatorskiego, czyli badań konserwatorskich, w trakcie usuwania warstw przemalowań malarskich – okazało się, że pod licznymi warstwami farby zachowały dużo starsze polichromie.
       Po kolejnych dniach – okazało się ponadto, że polichromie te zachowały się na wszystkich ścianach Sali Sesyjnej i po odsłonięciu są doskonale czytelne, pomimo licznych śladów nacięć wykonanych dla lepszej przyczepności cienkiej warstwy tynku, którym na ponad dwieście lat przysłonięto oryginał. Wszystko na to wskazuje, że odsłonięta warstwa polichromii jest najstarszą zachowaną warstwą malarską. Dekoracja została wykonana farbami klejowymi i jest utrzymana w jasnej, świetlistej, pastelowej tonacji. W swojej kompozycji przypomina malarstwo klasyczne – nawet pompejańskie. Jest to dekoracja iluzjonistyczna. W tle kompozycji w odcieniach beżu i jasnych brązów wykonano marmoryzację, na której wydzielono prostokątne płaszczyzny naśladujące podziały architektoniczne, z pilastrami i płycinami. Formy te są zaznaczone światłocieniowo, i posiadają błękitno – szarą kolorystykę. Formy płycin i pilastrów są dodatkowo podkreślone przez charakterystyczny motyw meandru, znany ze sztuki greckiej.
      Odkryte dekoracje malarskie sięgają pod detale architektoniczne wnętrza – pod gzyms wieńczący oraz pod późniejszy balkon. Datuje się je wstępnie na koniec XVIII lub początek XIX wieku, tj. na okres kiedy właścicielami budynku była Rodzina Pawlikowskich, a sam budynek nazywano „Pałacem Pawlikowskich”. Przypuszczalnie dzisiejsza Sala Sesyjna pełniła wtedy funkcję sali balowej. Aktualnie rozpoczęto prace badawcze na suficie Sali. Bardzo znana dekoracja malarska przemalowana przez Mariana Strońskiego w roku 1957 według zachowanego wzoru i konserwowana w roku 1977 przez zespół konserwatorski Edwarda Michalskiego, Cezariusza Kotowicza i Wiktora Śliwińskiego prawdopodobnie kryje pod sobą wcześniejsze malowidła.
      O tym jednak przekonamy się w najbliższym czasie. Planowana w najbliższych dniach pierwsza Komisja Konserwatorska rozwiąże najważniejsze problemy dotyczące zakresu prac techniczno-technologicznych pod kątem nowej adaptacji i modernizacji Sali Sesyjnej.

      Budynek obecnego Ratusza w Przemyślu jest jednym z najciekawszych obiektów zabytkowych Starego Miasta. Budynek jest objęty ochroną konserwatorską poprzez indywidualny wpis do rejestru zabytków nieruchomych pod numerem A – 302 oraz poprzez wpis układu urbanistycznego miasta pod numerem A – 705/709 i znajduje się w strefie ścisłej ochrony konserwatorskiej. Przed zburzeniem dawnej – historycznej – zachodniej zabudowy Rynku, obecny Ratusz stał poza obrębem dzisiejszego pryncypialnego placu. Obecnie – swoją reprezentacyjną elewacją południową zwrócony jest w stronę Rynku, a przed nim odbywają się ważne spotkania i uroczystości oraz imprezy kulturalne.

      Budynek Ratusza – do dzisiaj nie posiada swojej pełnej monografii. Badania historyczno – architektoniczne Ratusza przeprowadzone w latach 1966 – 1968 , w czasie gruntownego remontu obiektu, przez Panią Renatę Frazikową, spisane jako „Sprawozdanie i opracowanie naukowych, terenowych badań historyczno – architektonicznych”, są w zasadzie jedynym ważnym opracowaniem naukowym określającym w znacznym stopniu historię i przekształcenia bryły budynku. W wyniku przeprowadzonych analiz murów – autorka stwierdza, że obecny gmach Ratusza – powstał na podstawach kilku wcześniejszych kamienic, których najstarsze piwnice w części wschodniej i zachodniej budynku, datuje na wiek XV i XVI. Najstarsza, wschodnia, zachowana do wysokości pierwszego piętra część murów datowana jest również na ten okres – tj. XV/XVI w. Budynek uzyskał swój dzisiejszy wygląd po modernizacji przeprowadzonej w II połowie XVIII wieku oraz po gruntownej przebudowie dokonanej w roku 1800. Należy podkreślić, że badania przeprowadzone przez autorkę nie mogły być wykonane w wystarczającym zakresie wewnątrz pomieszczeń Ratusza, gdyż mieścił się w nich Urząd.
      W postulatach badawczych i konserwatorskich – Pani Renata Frazikowa zwraca jednak uwagę na konieczność uzupełnienia jej badań w celu pełnego i jednoznacznego odtworzenia historii zabudowy oraz przemian przestrzennych budynków wchodzących w skład obecnego gmachu Ratusza. Badania w szerszym zakresie powinny umożliwić dokonanie właściwych zabiegów konserwatorskich oraz ekspozycję wszystkich wartości historycznych.

 

Prośba do mieszkańców Miasta Przemyśla!

Zwracamy się do Państwa z uprzejmą prośbą o udostępnienie starych fotografii Sali Sesyjnej Ratusza, które może znajdują się w Państwa prywatnych zbiorach.
Chcielibyśmy je wykorzystać w prowadzonych pracach badawczych oraz rekonstrukcyjnych.
Prosimy o kontakt pod numerem telefonu (16) 675 20 48.

 

 

Beata Kot

Specjalista ds. ochrony i konserwacji zabytków

dodał: Witold Wołczyk

Kancelaria Prezydenta Miasta

 

JPGfragmenty odsłoniętej polichromii

JPGfragmenty odsłoniętej polichromii

JPGfragmenty odsłoniętej polichromii