6 °C
  • PL
  • EN
  • DE
×

Wyszukaj w serwisie

Opowieść o Białej Róży

Rozerwijcie płaszcz obojętności otaczający Wasze serca! Zdecydujcie się, zanim będzie za późno! Nie wierzcie narodowosocjalistycznej propagandzie paraliżującej Wasze ciała strachem przed bolszewikami. Nie wierzcie, że pomyślność Niemiec związana jest na dobre ina złe ze zwycięstwem narodowego socjalizmu!

To najbardziej znany cytat z piątej ulotki organizacji Biała Róża, skupiającej młodych ludzi, którzy postanowili sprzeciwić się Hitlerowi i nazizmowi. Wkrótce po wojnie niewielu Niemców wiedziało o ich sprzeciwie i ofierze, dla wielu Polaków wciąż pozostają nieznani. Może to zmienić wystawa, która otwarta została w Galerii Zamek zatytułowana "Biała Róża. Studencka grupa oporu 1942-43". Przemyśl jest kolejnym miejscem na mapie, do którego zawędrowała dzięki Marii Szymańskiej z Powiatowego Centrum Edukacji w Gorlicach, a przede wszystkim dzięki generałowi w stanie spoczynku i jednemu z szefów działającej dzisiaj w Niemczech Fundacji "Biała Róża" Winfridowi Voglowi. Wystawa, zgromadzone na niej zdjęcia i informacje mają służyć przede wszystkim edukacji młodych ludzi, stąd na jej otwarciu znaleźli się uczniowie przemyskich szkół, uczniowie z Birczy i wspomnianych Gorlic.

biała_róża_1.jpeg

Młodzież mogła wysłuchać historii młodych ludzi także dzięki wprowadzeniu, którego dokonali dr Janusz Polaczek i sam gen. Winfrid Vogel. W otwarciu wystawy uczestniczyli także Przewodnicząca Rady Miejskiej Ewa Sawicka oraz zastępca Prezydenta Bogusław Świeży, który otwierając ekspozycję powiedział: - Przyznam, że do tej chwili niewiele wiedziałem na temat "Białej Róży". Poprosiłem znajomych, aby informację o tych młodych ludziach, którą umieściłem na swoim profilu społecznościowym, przekazywali dalej. Dlaczego? Dlatego, że oprócz tego, że możemy się w ten sposób uczyć szacunku do drugiego człowieka, to powinniśmy oddać szacunek tym, którzy w ciężkich czasach nazizmu próbowali zwrócić uwagę, że naruszone są zasady wolności."

biała_róża_5.jpeg

 

 

tekst i zdjęcia: Witold Wołczyk


Studenci wraz z profesorem filozofii z Monachijskiego Uniwersytetu Ludwika-Maksymiliana na przełomie 1942/43 roku przy pomocy ulotek nawoływali do przeciwstawienia się dyktaturze nazistowskiej. Z czysto chrześcijańskich i humanistycznych pobudek protestowali przeciwko wojnie, uciskowi i przestępczości ,której dopuszczali się przedstawiciele narodowego socjalizmu. „Każdy, kto nie angażuje się w uwolnienie Niemiec od nazistowskiej dyktatury jest współwinny” – głosiły ulotki. Latem 1942 roku studenci medycyny Hans Scholl i Alexander Schmorell napisali i rozpowszechnili w Monachium pierwsze cztery ulotki „Białej Róży”. W drugiej ulotce napiętnowali wymordowanie żydowskiej społeczności w Polsce. „Widzimy tu najstraszniejszą zbrodnię dokonaną na godności człowieka, zbrodnię, która nie ma sobie równej w całej historii człowieczeństwa”. Czuli się zakłopotani i zdziwieni faktem, że Niemcy zachowują się tak biernie. W czwartej ulotce grozili: „Nie będziemy milczeć, jesteśmy Waszym zbrukanym sumieniem, „Biała Róża” nie zostawi Was w spokoju!” Piąta ulotka „Apel do wszystkich Niemców!” ukazała się w styczniu 1943 roku .Została ona rozpowszechniona w dużej ilości przy pomocy Sophii Scholl, Willego Grafa i innnych związanych z organizacją osób w wielu niemieckich i austriackich miastach. Program polityczny grupy oporu: „Wolność słowa,wolność wyznania, ochrona każdego obywatela przed samowolą zbrodniczego państwa przemocy” – miały stanowić podstawę nowej Europy. Nocami Hans Scholl,Alexander Schmorell i Willi Graff pisali farbą smołową na fasadach monachijskich budynkó w : ”Hitler masowy morderca” albo „Wolność”. Prof.Kurt Huber na początku lutego 1943 roku przygotował treść VI ulotki, było to wezwanie do wszystkich studentów do przeciwstawienia się morderczemu reżimowi. Hans i Sophie Scholl rozprowadzili tę ulotkę 18 lutego 1943 roku w budynku głównym Monachijskiego Uniwersytetu Ludwika-Maksymiliana ,zostali przyłapani przez dozorcę, a następnie przekazani Gestapo. Odnaleziony projekt ulotki napisany odręcznie doprowadził do aresztowania studenta medycyny Christopha Probsta. Już 22 lutego 1943 roku trzej studenci zostali skazani na śmierć i straceni poprzez zgilotynowanie w więzieniu w Monachium-Stadelheim. Ruszyła fala policyjnego śledztwa z poważnymi jego konsekwencjami. Do jesieni 1943 roku Alexander Schmorell, Willi Graff i Prof.Kurt Huber zostali skazani przez Trybunał Ludowy na śmierć i straceni. Kolejny wyrok śmierci zapadł dla studenta chemii Hansa Leipelta ,którego stracono 29 stycznia 1945 roku, wraz z Marie Luise Jahn rozpowszechnił on szóstą ulotkę. Wiele z osób, które wspierały ruch oporu zostało skazanych na długie kary pozbawienia wolności. Również w Hamburgu skazano przeciwników reżimu, rozpowszechniających ulotki „Białej Róży”. Pojedyncze ulotki i mgliste informacje na temat „Białej Róży” dotarły w końcu latem 1943 roku za granicę ;media ,zwłaszcza gazety emigracyjne przekazywały informacje w Szwecji, Wielkiej Brytanii, Związku Radzieckim i USA. W czerwcu 1943 roku Thomas Mann został doceniony przez BBC za swoją działalność na rzecz ruchu oporu. Brytyjskie siły powietrzne latem 1943 roku zrzuciły ponad 5 milionów kopii VI ulotki w miastach na północy Niemiec i w środkowych Niemczech. Ulotka została uzupełniona o przedmowę i zatytułowana „Niemiecka ulotka – Manifest monachijskich studentów”. Akcje grupy oporu „Biała Róża” zdawały się nie mieć bezpośredniego wpływu na osłabienie dyktatury narodowosocjalistycznej. Jednak sama odwaga, którą wykazali się przedstawiciele ruchu oporu podziałała jak symbol nowych Niemiec i zmobilizowała do aktywności przede wszystkim Niemców na emigracji. Dziś „Biała Róża” stawia na niezależność intelektualną, wolność i tolerancję. Jej dziedzictwo jest ponadczasowym wyzwaniem obrony praw ludzkich i występowania przeciwko przejawom dyskryminacji, rasizmu i przemocy.

×

Zapisz się do newslettera

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych w celu przesyłania newslettera. Podanie moich danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji usługi. Jestem świadomy/ma iż mam możliwość ich poprawiania, żądania zaprzestania ich przetwarzania lub wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania. Administratorem danych jest Gmina Miejska Przemyśl z siedzibą Rynek 1, 37-700 Przemyśl