15 °C
  • PL
  • EN
  • DE
×

Wyszukaj w serwisie

Przemyśl i miasta Rzeczypospolitej w grafikach Abrahama Hogenberga

Dyrektor Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej - Jan Jarosz, zaprasza na otwarcie wystawy grafiki pod tytułem "Przemyśl i miasta Rzeczypospolitej w grafikach Abrahama Hogenberga".

 

 

Wernisaż odbędzie się 5 kwietnia o godzinie 12.00

w Muzeum Historii Miasta Przemyśla (Rynek 9)

 

 

Na wystawie zaprezentowane zostaną grafiki z XVII w. i ich kopie przedstawiające plany i widoki miast Rzeczpospolitej z jej „Złotego wieku”. Zobaczyć będzie tu można między innymi ryciny z szóstego tomu monumentalnego atlasu świata pt. Theatrum praecipuarum totius mundi urbiurti (Przedstawienie wyróżniających się miast całego świata) z wydawnictwa Georga Brauna i abrahama Hogenberga (Kolonia 1617 r.), określanego w skrócie jako Civitates orbis terrarum, z którego pochodzi również najstarszy widok Przemyśla.

 

poznan i krosno kolor m.jpeg

 

Miasta od momentu powstania podlegały różnorodnym czynnikom, które kształtowały ich rozwój, wpływały na kształt, wygląd i na ich formę przestrzenną. Dzięki temu mogą one stać się obrazem zmian jakie zachodziły na przestrzeni wieków nie tylko w urbanistyce, ale również na gruncie gospodarczym, politycznym, społecznym, kulturalnym, religijnym itd. Każde nowe zjawisko, które miało wpływ na społeczeństwo, państwo i naród znajdowało w nich swoje odbicie.

Atlas świata Civitates orbis terrarum był zbiorem map, planów i panoram miast. W całości zawarto 546 sztychów, przedstawiających widoki miast Europy i niektórych ważnych miast Azji, Afryki i Ameryki Łacińskiej. Atlas zawierał siedemnaście widoków miast Rzeczpospolitej, które przedstawione zostały w ostatnim, szóstym tomie Civitates orbis terrarum, zatytułowanym Theatri praecipuarum totus mundi urbium Liber sextus, wydanym w Kolonii w 1618 r. Każda z rycin przedstawiała inne miasto, a na stronie poprzedzającej widok znajdował się jego łaciński opis i charakterystyka.

 

Przemyśl i miasta Rzeczypospolitej w grafikach A. Hogenberga.jpeg

 

Od początków rozwoju kartografii najmniej postępowe okazały się plany miejskie, które do XV w. występowały jako dekoracja. Umieszczano je jako artystyczne ilustracje do Biblii, czy hagiografii. W rzeczywistości były one bardziej symbolicznym niż realnym odwzorowaniem układu miejskiej zabudowy. Sytuacja ta uległa zmianie wraz z renesansem, kiedy głównym celem stało się wierne odwzorowanie topografii.
Jednym z ważniejszych tego typu opracowań epoki nowożytnej był monumentalny, sześciotomowy atlas świata pt. Theatrum praecipuarum totius mundi urbiurti (Przedstawienie wyróżniających się miast całego świata), określane w skrócie jako Civitates orbis terrarum, wydany w Kolonii w 1618 r. Pracowali nad nim przez ponad czterdzieści pięć lat, we współpracy Georg Braun, Franz Hogenberg, a później także jego syn Abraham Hogenberg oraz inni liczni grawerzy i artyści. Ukazały się wydania łacińskie, niemieckie i francuskie. Wiele z rycin zreprodukowano także na pojedynczych kartach, które upowszechniano jeszcze w XIX w. Civitates orbis terrarum uważane jest obecnie za jedno z najsłynniejszych opracowań z zakresu kartografii, a także pierwszy atlas w dziejach, który zawiera tak dokładne plany miast.
Atlas świata Civitates orbis terrarum był zbiorem map, planów i panoram miast. W całości zawarto 546 sztychów, przedstawiających widoki z lotu ptaka miast Europy i niektórych ważnych miast Azji, Afryki i Ameryki Łacińskiej. Atlas zawierał siedemnaście widoków miast Rzeczpospolitej, które przedstawione zostały w ostatnim, szóstym tomie Civitates orbis terrarum, zatytułowanym Theatri praecipuarum totus mundi urbium Liber sextus, wydanym w Kolonii w 1618 r.
Każda z rycin przedstawiała inne miasto, a na stronie poprzedzającej widok znajdował się jego łaciński opis i charakterystyka. Wszystkie mapy łączyło podobieństwo tytułów, układ i treść. Autorzy wzorowali się na podobnie skomponowanym dziele kartografa Abrahama Oreteliusa pt. Theatrum orbis terrarum (Teatr świata), wydane w Antwerpia w 1570 r. Jednak nie był to atlas świata w dzisiejszym znaczeniu tego słowa. Oprócz zwykłych planów, pojawiały się widoki z lotu ptaka, z wyróżnionymi poszczególnymi ulicami i najważniejszymi budynkami oraz murami miejskimi, jak było np. w przypadku Wrocławia, Poznania, czy Wilna. Szczególną uwagę zwracano na fortyfikacje, które specjalnie w tym celu uwydatniano na rycinie. Można tu wymienić jako przykład idealne miasto – Zamość, gdzie takie ujęcie umocnień miejskich służyć mogło podkreśleniu ich nowoczesności. Częste były widoki miast w formie panoram, jak przedstawione zostały np. Warszawa, Kraków, Lublin, Grodno, czy Gdańsk. W tego typu wizerunkach to miejska zabudowa odgrywała najważniejszą rolę, eksponowano przede wszystkim kościoły i najważniejsze budynki użyteczności publicznej, a także mury obronne. Miasta ukazywano wraz z najbliższym otoczeniem, często ukazując pejzaż kosztem dokładności układu samych ulic. Widokom planów, czy panoram towarzyszyć mogły scenki rodzajowe, będące odzwierciedleniem ówcześnie panującej kultury, mody i zwyczajów. Ciekawym elementem tego opracowania były herby miejskie niejednokrotnie silnie rozbudowane. Dokładność i sposób przedstawienia miast polskich świadczył o dużej wiedzy zagranicznych odbiorców
.


 

Renata Grzebuła

 

Opublikował: Agata Czereba | Data publikacji: 29-03-2019 15:24