34.7 °C
  • PL
  • EN
  • DE
×

Wyszukaj w serwisie

Historyczne otwarcie Nowego Gmachu Muzeum

aut. Jacek Błoński, „Nasz Przemyśl”, styczeń 2009 (Nr 52)

W dniu 17 grudnia 2008 roku po prawie stu latach istnienia Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej spełniły się marzenia kilku pokoleń przemyskich muzealników. Po wielu latach starań i czterech latach budowy w dniu tym odbyło się uroczyste otwarcie nowego gmachu Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej przy pl. Berka Joselewicza.

Na uroczystość otwarcia przybyło kilkuset gości z Polski, Ukrainy, Węgier, Niemiec i Kanady, w tym: Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP prof. Ryszard Legutko, dyrektor Departamentu Dziedzictwa Narodowego Jacek Miler, biskup Adam Szal, marszałek województwa podkarpackiego Zygmunt Cholewiński, posłowie na Sejm Rzeczpospolitej Marek Kuchciński i Piotr Babinetz. Na uroczystość przybył również  Prezydent Miasta Przemyśla Robert Choma, wiceprezydent Wiesław Jurkiewicz oraz radni miejscy na czele z Przewodniczącym Rady Miasta Panem Markiem Rząsą. Władze powiatu przemyskiego reprezentował Starosta Przemyski Jan Pączek. Nie zabrakło również dyrektorów z wielu muzeów polskich i zagranicznych, w tym partnerskiego miasta na Węgrzech –Egeru.

Po przywitaniu przybyłych gości przez dyrektora MNZP Mariusza  Jerzego Olbromskiego głos zabrał prof. Ryszard Legutko, odczytał on list od prezydenta Lecha Kaczyńskiego, w którym prezydent gratulując nowej siedziby napisał między innymi: "...Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej powstałe sto lat temu z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Nauk znane jest ze swojej atrakcyjnej oferty wystawienniczej. Bogata kultura i historia Polski wschodniej staje się żywą rzeczywistością dzięki zgromadzonym w muzeum eksponatów". Również Jacek Miler przekazał list gratulacyjny od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdana Zdrojewskiego. Marszałek Województwa Podkarpackiego podkreślił w swoim wystąpieniu, jak ważną rolę pełni Muzeum w Przemyślu i na mapie województwa. Swoje wystąpienie zakończył słowami: Życzę Muzeum Narodowemu Ziemi Przemyskiej, jego dyrekcji i pracownikom, aby z podkarpackiej perły, jaką muzeum jest dziś, umieli uczynić klejnot nie tylko regionalnego, ale także europejskiego i światowego dziedzictwa kultury. Mieszkańcom Przemyśla i Podkarpacia życzę z kolei, aby zechcieli w tym niezwykłym gmachu odnaleźć ducha miłości do historii i sztuki tworzonej przez naszych przodków oraz aby – odwiedzając go jak najczęściej – poczuli dumę z naszej małej acz wspaniałej ojczyzny, bo parafrazując słowa noblistki Wisławy Szymborskiej „bez tej miłości można żyć , ale nie można owocować.”

Również prezydent Robert Choma rolę Muzeum oraz fakt powstania nowej siedziby MNZP jako kolejny ważny moment w rozwoju naszego miasta. Dla muzealników szczególne znaczenie miały dwa wystąpienia. Kacper Pawlikowski, przedstawiciel zasłużonego dla ziemi przemyskiej rodu, ze wzruszeniem podkreślał rolę powstania nowej siedziby dla rozwoju kultury polskiej po roku 1989. Warto podkreślić, że przybył on wraz ze swoją żoną Anną, prawnuczką Henryka Sienkiewicza. Wraz z państwem Pawlikowskich na otwarciu obecna była siostra Kacpra Dorota Pawlikowska. Nestor ukraińskiego muzealnictwa, wybitny znawca polskiej sztuki, dyrektor Lwowskiej Galerii Obrazów Borys Woźnickij przedstawił dzieje współpracy przemyskich i lwowskich muzealników od lat 50-tych XX w.

 

 

Następnie wszyscy zebrani w Sali audiowizualnej mogli obejrzeć kilkunastominutowy film o historii Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej i budowie nowego gmachu.

Po zakończeniu projekcji odbyła się szczególna uroczystość, której bohaterami byli długoletni pracownicy Muzeum, którzy przez dziesiątki lat pracy wnieśli ważny wkład w rozwój swojej instytucji, a niektórzy z nich są zasłużonymi naukowcami i działaczami kultury w naszym mieście. Wręczono im złotą odznakę „Zasłużony dla Kultury Polskiej”.

W drugiej części uroczystości przy dźwiękach orkiestry wojskowej  i po poświęceniu murów muzeum przez biskupa Adama Szala przedstawiciele władz oraz dyrektor Muzeum uroczyście przecięli  biało-czerwoną wstęgę holu Muzeum. Następnie orkiestra odegrała hymn państwowy. Symboliczne otwarcie nowego gmachu rozpoczęło nowy etap w historii Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej.

Inauguracja nowej siedziby jednego z najstarszych muzeów w Polsce jest nie tylko ukoronowaniem pracy i dążeń pracowników muzeum na czele z dyrektorem Mariuszem Jerzym Olbromskim, lecz także spełnieniem pragnień i działalności naukowej oraz społeczno-kulturalnej założyciela muzeum w mieście nad Sanem, Kazimierza Marii Osińskiego. Ten wybitny przemyślanin, będąc dziesięcioletnim chłopcem złożył przysięgę przed sukmaną Tadeusza Kościuszki eksponowaną w krakowskich Sukiennicach, że jako dorosły człowiek założy muzeum w swoim rodzinnym Przemyślu.

Po wielu latach słowa przysięgi małego chłopca spełniły się. W dniu 29 czerwca 1909 roku podczas Walnego Zebrania Statutowego Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu uchwalono powstanie muzeum w Przemyślu w oparciu o prywatne zbiory Kazimierza i Tadeusza Osińskich. W niespełna rok później w dniu 10 kwietnia 1910 roku nastąpiło otwarcie muzeum w kilku pokojach w kamienicy przy ul. Fredry 10. Jednak po kilku miesiącach przeniesiono zbiory muzeum do nowych pomieszczeń znajdujących się na pierwszym piętrze budynku przy ul. Grodzkiej 6. Planowane na jesień 1914 roku po prawie czterech latach przygotowań oficjalne otwarcie Muzeum nie odbyło się w wyniku wybuchu  I wojny światowej. Bezcenne dla historii miasta i ziemi przemyskiej  zbiory przemyskiego muzeum opuściły jednak i tę siedzibę. Zostały one przeniesione do kolejnej, tymczasowej siedziby, jaką była willa Osińskich przy ówczesnej ul. Krętej 5 (dzisiejsza ul. Kmity). W  latach dwudziestych powstał pierwszy wstępny kosztorys i projekt architektoniczny stałej siedziby autorstwa kustosza i dyrektora Muzeum,  inżyniera Kazimierza Osińskiego. Ważnym wydarzeniem, gwarantującym istnienie i rozwój muzeum było przekazanie jej miastu w dziesiątą rocznicę odzyskania niepodległości w roku 1928.

Dopiero w roku 1935 przemyska placówka muzealna otrzymała od władz miejskich stałą siedzibę w budynku przy ul. Władycze 7 (obecna Szkoła Podstawowa nr 11). W nowej siedzibie zbiory muzealne przetrwały okupację sowiecką w latach 1929-1941 i okupację niemiecką do lipca 1944 roku.

Po zakończeniu II wojny światowej 5 października 1946 roku Muzeum ponownie zmieniło siedzibę i zostało przeniesione do byłego pałacu biskupów greckokatolickich przy placu Czackiego 3, gdzie przez ponad sześćdziesiąt siedem lat Muzeum prowadziło swoją działalność. Przez ponad pól wieku kolejne dyrekcje i pracownicy Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej poprzez pracę naukowo-badawczą, realizację setki wystaw stałych i czasowych ze zbiorów własnych i z wielu kolekcji muzealnych z kraju i z zagranicy, liczne wydawnictwa stały się liczącą instytucją naukowo-kulturalną w Polsce. W okresie tym Muzeum współpracowało z wieloma muzeami i innymi instytucjami naukowymi i kulturalnymi z Polski i Europy, a nawet z tak dalekich i egzotycznych państw jak Indonezja lub Indie. Dzięki wystawom w salach pałacu przy placu Czackiego przemyślanie mogli obcować z dziełami najwybitniejszych artystów polskich i europejskich.

Ostatnie lata XX wieku okazały się  kolejnym trudnym okresem w dziejach przemyskiego muzeum, a pierwszy rok nowego milenium przyniósł następne, jakże dramatyczne wydarzenie, jakim była decyzja Komisji Majątkowej Rządu I Episkopatu z 4 kwietnia 2000 roku o przekazaniu dotychczasowej siedziby Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej na rzecz kurii Kościoła Greckokatolickiego z dniem 4 kwietnia 2005 roku. Niestety decyzja o wyprowadzeniu Muzeum z pałacu biskupiego nie wiązała się ze wskazaniem nowej siedziby dla jednej z najważniejszych placówek naukowych i kulturalnych w mieście i w województwie podkarpackim. Rozważano rozmaite koncepcje, łącznie z tymczasowym przeniesieniem zbiorów i zaniechaniem działalności Muzeum. Rozważano również utworzenie nowej siedziby w dawnych budynkach poklasztornych przy placu Dominikańskim. Jednak dzięki determinacji pracowników Muzeum, na czele z jej dyrektorem Mariuszem Jerzym Olbromskim, po długich miesiącach mozolnych pertraktacji i spotkań na różnych szczeblach władzy, od władz samorządowych województwa podkarpackiego i miasta, poprzez posłów i senatorów, kolejnych ministrów, a skończywszy  na osobie prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej zwyciężyła idea budowy nowego gmachu Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej. Starania o budowę nowej siedziby, a zarazem spełnienie marzeń inżyniera Osińskiego i kolejnych generacji przemyskich muzealników intensywnie wspierała zakładowa komisja NSSZ „Solidarność”.

W sierpniu 2001 roku na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego został ogłoszony konkurs przez Stowarzyszenie Architektów Polskich Oddział Rzeszów na ogólnopolski konkurs na koncepcję architektoniczną gmachu Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej przy placu Berka Joselewicza. Konkurs wygrał projekt autorstwa krakowskiej pracowni KKM Kozień Architekci z Krakowa spośród 104 prac przysłanych z całej Polski. Był to jeden z największych konkursów architektonicznych w powojennej historii naszego kraju.

Jednak dopiero po kolejnych czterech dramatycznych latach późną jesienią 2005 roku ruszyły pierwsze prace ziemne. Było to możliwe dzięki wcześniejszemu podpisaniu w październiku tego samego roku przez Wojewodę Podkarpackiego zgody na korzystanie z funduszy Unii Europejskiej na realizację projektu Wielokulturowe Centrum Historii i Sztuki w Przemyślu oraz przekazaniu promesy Ministra Kultury 2 milionów złotych na budowę nowego gmachu MNZP. Jednocześnie z pracami budowlanymi trwały badania archeologiczne, w czasie których odsłonięto pozostałości po dawnej zabudowie tzw: „miasta żydowskiego” oraz odkryto cmentarz chrześcijański z okresu średniowiecza ( J. Błoński „Tajemniczy cmentarz” w „Nasz Przemyśl” nr 7(22) lipiec 2006).

19 października 2006 r. wmurowano kamień węgielny, a 30 marca obecnego roku nowy gmach Muzeum oddano do użytku.

Nowa siedziba Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej jest jedną z najbardziej nowatorskich budowli architektonicznych nie tylko w Przemyślu, ale i w całym regionie. Bez wątpienia gmach ten stawia przemyskie Muzeum w rzędzie najnowocześniejszych placówek muzealnych na terenie Polski. Nowoczesne sale wystawowe, obszerne magazyny, pomieszczenia biblioteki pozwolą stworzyć przemyskim muzealników szereg ciekawych wystaw ze zbiorów własnych i innych muzeów, które pozwolą mieszkańcom miasta i licznym turystom obcowanie z ponad tysiącletnią historią i wielokulturowym dziedzictwem Przemyśla i ziemi przemyskiej.

O nowoczesności nowego gmachu świadczy również sala audiowizualna mieszcząca 192 widzów, pomieszczenia wystawowe o łącznej powierzchni 1200 metrów kwadratowych, magazyny do przechowywania ponad 200 tysięcy eksponatów o powierzchni ponad tysiąca metrów. W nowej czytelni bibliotecznej można będzie korzystać z bogatego księgozbioru biblioteki liczącego 36 tysięcy woluminów. Dzięki oddaniu nowej siedziby pracownicy Muzeum będą mogli kontynuować prace naukowo-badawcze nad bogatą historią, kulturą i sztuką naszego miasta, ziemi przemyskiej i  dawnych kresów Najjaśniejszej Rzeczpospolitej i propagowania naszego dziedzictwa historycznego i kulturowego wśród dzieci i młodzieży ze szkól z terenu Przemyśla i okolic.

Przykładem są pierwsze wystawy czasowe, których wernisaż miał miejsce podczas uroczystego otwarcia nowego gmachu MNZP w salach na parterze muzeum. Obydwie ekspozycje powstały głównie ze zbiorów własnych. Pierwsza wystawa pt. „Blisko serca” prezentuje ponad 90 rysunków autorstwa Artura Grottgera i Marcelego Maszkowskiego. Prace pochodzą ze zbiorów Kacpra Pawlikowskiego. Część prac została zakupiona przez Muzeum dzięki dotacji Ministerstwa Kultury i Sztuki. Zwiedzający wystawę mają okazję ujrzeć „innego” Grottgera. Ten wybitny polski artysta, przyjaciel Jana Matejki znany jest przede wszystkim jako autor prac o charakterze patriotycznym, tym razem można podziwiać  znakomitych studiów portretowych. Komisarzem wystawy jest dr Marta Trojanowska. Druga wystawa pt.: Zostawcie to Polakom. Somosierra 1808 – 2008” prezentuje 4 szkice malarskie z roku 1900 do niezrealizowanej panoramy „Bitwy pod Somosierrą” autorstwa Wojciecha Kossaka i Jerzego Wywiórskiego. Komisarzem wystawy, na której prezentowane są również obrazy Jerzego Kossaka, Zygmunta Rozwadowskiego, a także militaria z czasów wojen napoleońskich jest Katarzyna Winiarska.

Nowy gmach Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej jest nie tylko miejscem, gdzie mieszkańcy miasta oraz liczni turyści będą mogli zwiedzać nowe czy stałe wystawy poświęcone kulturze i sztuce, w której tak rozmiłowana była dawna dumna szlachta  ziemi przemyskiej a pozostała wieloetniczna i wielokulturowa ludność naszego regionu. Powstanie również ekspozycja poświęcona kulturze ludowej podprzemyskiej wsi, gdzie mieszały się zwyczaje i obrzędy polskie i ruskie. O dziejach ziemi przemyskiej sprzed tysięcy lat opowiadać będzie wystawa archeologiczna, a o chwalebnej i tragicznej historii obrońców przemyskich fortów i miasta zamkniętego w podwójnym pierścieniu fortyfikacji świadczyć będzie wystawa „Twierdza Przemyśl”. Wszystkie nowe ekspozycje będą realizowane z zastosowaniem najnowocześniejszych urządzeń wystawienniczych i multimedialnych, godnych muzeum XXI wieku.

×

Zapisz się do newslettera

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych w celu przesyłania newslettera. Podanie moich danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji usługi. Jestem świadomy/ma iż mam możliwość ich poprawiania, żądania zaprzestania ich przetwarzania lub wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania. Administratorem danych jest Gmina Miejska Przemyśl z siedzibą Rynek 1, 37-700 Przemyśl