6.9 °C
  • PL
  • EN
  • DE
×

Wyszukaj w serwisie

BITWA O PRZEMYŚL 1941R.

       7 maja br. w drugim dniu trwania Podkarpackiego Jarmarku Turystycznego 2006  odbędzie się wielkie widowisko historyczne „Bitwa o Przemyśl 1941r.” przygotowane przez Grupę Rekonstrukcji Historycznej „Galicja”. Weźmie w nim udział około 200 osób - pasjonatów historii z Polski i zagranicy. Zapraszamy o godzinie 15.30 nad San w okolice bunkra przy Hotelu „Gromada”. Po raz pierwszy w historii tego rodzaju imprez w naszym kraju będzie forsowana rzeka!

      Grupa Rekonstrukcji Historycznej „Galicja” pragnie przedstawić Państwu widowisko historyczne o nazwie „Operacja Barbarossa”. Ta inscenizacja ma na celu przedstawienie fragmentu dramatycznych wydarzeń jakie miały miejsce w Przemyślu pod koniec czerwca 1941 roku.  Z uwagi na to, że niemożliwe jest stoczenie w tym miejscu kilkudniowych walk o schron jak miało to miejsce w rzeczywistości zrekonstruujemy to więc w dostępnym czasie w ten sposób, aby jak najwierniej oddać państwu wydarzenia z tamtych dni.
       W rekonstrukcji udział biorą : Grupa Rekonstrukcji Historycznej „ Galicja”, Oddział Tradycji Armii Krajowej imienia porucznika „ Wira” Bartoszewskiego , koledzy z Czech  z Klubu  Vojenskej Histori Czeskoslowensti …., a także koledzy z innych GRH oraz niezrzeszeni pasjonaci historii.
       Dziękujemy wszystkim służbom, które pomogły w zorganizowaniu i zabezpieczeniu imprezy a w szczególności Policji, bez której impreza ta nie miałaby z pewnością takiej formy jaką państwo za chwilę ujrzą.  Pragniemy podziękować również kolegom z Czech, którzy wydatnie wsparli nas w realizacji tej inscenizacji. Dziękujemy również wszystkim sponsorom, a szczególnie oraz Firmie Transportowej Stylinart- Mathias, bez której nie byłoby dziś tutaj ciężarówek z epoki.

    23 sierpnia 1939 roku minister spraw zagranicznych III Rzeszy Joachim von Ribbentrop przybył do Moskwy. Po kilkugodzinnych rozmowach, Ribbentrop i minister spraw zagranicznych ZSSR Wiaczesław Mołotow podpisali niemiecko- radziecki pakt o nieagresji. Do paktu dołączony został tajny protokół, który dotyczył rozgraniczenia stref wpływów III Rzeszy i ZSSR w Europie Wschodniej. W ten sposób został podpisany IV rozbiór Polski.
     W wyniku paktu Ribbentrop – Mołotow Przemyśl znalazł się w strefie wpływów obu okupantów. Zasanie znalazło się pod okupacją niemiecką, zaś Stare Miasto radziecką. San stał się rzeką graniczną.
Mimo przyjacielskiej współpracy pomiędzy obu okupantami, kierownictwo radzieckie podjęło 26. VI. 1940 roku decyzję o budowie fortyfikacji obronnych wzdłuż nowej zachodniej granicy. Linia ta została nazwana „Linią Mołotowa”. Do czerwca 1941 roku czyli ataku Niemców na ZSSR większość schronów nie była jeszcze ukończona, a niektóre z nich nie zostały obsadzone nawet załogami.

Po upadku Francji w 1940 r. Niemcy rozpoczęli przygotowania do operacji, której nadali kryptonim "Barbarossa". Za kryptonimem tym krył się plan uderzenia na ZSRR. W ramach jego Grupa Armii "Południe", dowodzona przez feldmarszałka Gerda von Rundstedta, miała prowadzić działania wojenne przeciwko ZSRR na odcinku od Lublina aż po Morze Czarne. Dla przeprowadzenia planowanej ofensywy na wspomnianym odcinku, Przemyśl wraz ze swoją infrastrukturą (szczególnie transportową) odgrywał ważną rolę.
Aby przygotować lewobrzeżny Przemyśl do wojny z ZSRR, Niemcy nakazali opuszczenie domów ludziom mieszkającym w pobliżu brzegu Sanu, a w murze okalającym klasztor Felicjanek wybito  otwory strzelnicze i zamaskowano je. W Szkole Handlowej mieszczącej się w budynkach klasztornych sióstr Benedyktynek polecono zakończyć wcześniej naukę, a w okolice Przemyśla przybyły liczne oddziały niemieckie.
Po prawej stronie Sanu do obrony przygotowywali się Rosjanie.
21 czerwca 1941 w południe odebrano hasło "Dortmund", oznaczające atak na ZSRR. Zarządzono alarm, odczytano rozkaz o rozpoczęciu ataku na Związek Radziecki i apel Hitlera do armii i narodu. Oficerowie liniowi otrzymali zalakowane koperty z  tajną instrukcją i precyzyjnym planem ataku, które mieli otworzyć po północy. Atak na prawobrzeżny Przemyśl rozpoczął się 22 czerwca 1941 ok. godz. 3 rano zmasowanym ostrzałem artyleryjskim. Już pierwsze pociski uszkodziły budynek poczty przy ul. Mickiewicza. Ostrzelany został także węzeł kolejowy oraz siedziba dowództwa straży granicznej przy ul. Rokitniańskiej. Wkrótce w kupę gruzów zamieniły się zabytkowe kamienice znajdujące się wzdłuż nadbrzeża Sanu, a ogniem pokryte zostały ciągi ulic Dworskiego, Mickiewicza i Słowackiego oraz drogi doprowadzające do miasta.
O godz. 7.10 Niemcy podjęli próbę zdobycia mostu kolejowego na Sanie. Żołnierze bez przeszkód dotarli do połowy mostu, gdzie biała linia symbolizowała granicę niemiecko - radziecką. Po jej przekroczeniu zostali ostrzelani przez Armię Czerwoną z karabinów maszynowych. Niemal wszyscy z nacierających zginęli lub zostali ranni. Ponowny atak na most nastąpił już pod osłoną silnego ostrzału artyleryjskiego, ale i ten załamał się w ogniu radzieckich  karabinów maszynowych.
Ok. godz. 10.00 Niemcy przekroczyli San i zaczęli zajmować kolejne ulice i dzielnice prawobrzeżnego Przemyśla. Dosyć szybko całe śródmieście zostało opanowane przez wojska niemieckie. Tymczasem pod Niżankowicami koncentrowały się oddziały radzieckie ściągnięte z letnich poligonów.
22 czerwca ok. godz. 19 dowódca dywizji pułkownik Dementiew wydał rozkaz odbicia z rąk niemieckich Przemyśla. Główny kontratak radziecki nastąpił równocześnie z czterech stron. W jego wyniku Niemcy stracili most kolejowy, który znów znalazł się pod kontrolą ZSRR. W obawie przed jego zniszczeniem artyleria niemiecka, oraz dwa czołgi ustawione przy klasztorze Benedyktynek, położyły ogień zaporowy w całym rejonie mostu na prawym brzegu Sanu. Podczas tego, trwającego kilka dni ostrzału niemiecka artyleria obróciła w ruiny znaczną część prawobrzeżnego Przemyśla.
23 czerwca walki trwały od samego rana, a miejscowości w okolicach Medyki kilkakrotnie przechodziły z rąk do rąk. Przewaga  sił niemieckich była jednak ogromna. Niemieckie zagony pancerne przełamywały radzieckie linie obronne w rejonie Medyki, Stubna, Lubaczowa, Birczy i Bachowa. W samym Przemyślu natomiast, obawiając się radzieckiego natarcia na lewobrzeżną część miasta, podjęto nadzwyczajne środki.
26 czerwca Niemcy zarządzili przymusową ewakuację mieszkańców nadsańskich domów na odcinku od wioski Ostrów aż po Buszkowice. W opuszczonych domach zostały przygotowane stanowiska obronne z karabinami maszynowymi i moździerzami.
Jednak wojska radzieckie, wobec bardzo szybko postępującego natarcia niemieckiej Grupy Armii Południe, zmuszone zostały do pośpiesznego wycofania się na wschód. W nocy z 26/27 czerwca wojska 99 dywizji piechoty stacjonujące w Przemyślu otrzymały rozkaz bezzwłocznego wycofania się w kierunku Sambora i Stryja. Do godziny 9 rano 27 czerwca praktycznie wszystkie siły radzieckie zostały wycofane z rejonu Przemyśla. Pojedyncze punkty oporu broniły się jeszcze do następnego dnia. Najdłużej bronił się schron pod dowództwem lejtnanta Pawła Czaplina. O ten punkt właśnie toczyły się bardzo ciężkie walki i to wydarzenie odtworzymy właśnie dla Państwa w trakcie widowiska. Radziecka 99 Dywizja Strzelców, jako pierwsza w tej wojnie została odznaczona orderem „Czerwonego Sztandaru” oraz mianowana gwardyjską i „przemyską”.

źródło: Grupa Rekonstrukcji Historycznej „Galicja”
dodał: Witold Wołczyk
Kancelaria Prezydenta Miasta