23 °C
  • PL
  • EN
  • DE
×

Wyszukaj w serwisie

Muzeum Dzwonów i Fajek

MUZEUM  DZWONÓW i FAJEK
oddział Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej

ul. Władycze 3
37-700 Przemyśl
tel. 16  679 30 00
 
www.muzeum.przemysl.pl  

 

 

Powstałe we wrześniu 2001 roku Muzeum Dzwonów i Fajek mieści się w obrębie Starego Miasta, w późnobarokowej Wieży Zegarowej. Wieża ta była wzniesiona w latach 1775-1777 jako dzwonnica unickiej katedry i po kasatach józefińskich przeszła na własność miasta. W roku 1983 stała się własnością Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej, a ostatni remont (2001-2002) sprawił, że osiem jej kondygnacji przystosowano do funkcji wystawienniczych i urządzono ekspozycję zabytków ludwisarstwa i fajkarstwa – wyrobów, z których nasze miasto słynęło i słynie w kraju i za granicą. Ekspozycja fajek została umiejętnie wkomponowana w architekturę Wieży i zajmuje dwie jej kondygnacje.

N
a pierwszym piętrze prezentowane są stare fajki ze zbiorów muzealnych, w skład których wchodzą egzemplarze historyczne, znaleziska z przemyskich fortów oraz „walatówki”. Interesującego materiału badawczego dostarczają niepozorne gliniane lulki, z których najstarsza pochodzi z końca XVII, zaś najmłodsze, tzw. fajki kawiarniane, z początku XX wieku. Kilka fajek jednorodnych jest wytworem słynnej Schlesis Fabrice w Zborowskiem. Najbardziej zaciekawiają jednak artystyczne fajki i cygarniczki wyrzeźbione w sepiolicie, w tym: milenijna fajka węgierska według projektu J. Koppa, fajki „z fałszywą datą” i biedermeierowskie. Z drewnianych szczególnie cenna jest unikalna fajka w kształcie głowy tajemniczego zwierzęcia, pełna humoru myśliwska fajka z Kelč  na Morawach oraz  zdobiona sceną rustykalną, należąca do lwowskiego cukiernika Sotschka. Mimo iż w Twierdzy Przemyśl nie było wytwórni, ani malarni fajek porcelanowych, żołnierze wszystkich nacji przywozili tutaj ze sobą „towarzyszki żołnierskiego żywota”; różnorodna dekoracja mówi nam o upodobaniach estetycznych, a także statusie społecznym ich właścicieli, zaś tzw. „fajka rezerwisty” przybliża stary obyczaj związany z przejściem do rezerwy.  Jedna gablota została przeznaczona na prezentację słynnych „walatówek”, fajek wykonanych przez legendarnego już obecnie przemyskiego fajkarza, Ludwika Walata. Kondygnacja górna (siódme piętro) służy obecnie prezentacji produkcyjnej i artystycznej współczesnej fajki przemyskiej. Ponieważ w ciągu ostatnich kilku lat zbiory fajek w Muzeum uległy znacznemu powiększeniu, planuje się w najbliższym czasie przebudowę obu ekspozycji. Kondygnacja dolna wzbogaci się m.in. o zbiór fajek wodnych (nargille), fajek typu Ruhle oraz elementy wyposażenia fajczarni, zaś górna pokaże historię fajki przemyskiej od czasów Wincentego Swobody po dzień dzisiejszy.

Ekspozycja ludwisarstwa znajduje się na czterech kolejnych kondygnacjach Wieży, począwszy od drugiego piętra. Na pierwszej przedstawiono niezmieniony od średniowiecza proces powstawania dzwonu, a na trzech kolejnych – dzwony i inne wyroby ludwisarskie. Większe dzwony zawieszone są w szybie wieży na specjalnym, stalowym rusztowaniu. Wśród nich zwracają uwagę wyroby z warsztatów gdańskich i toruńskich z XVII i XVIII wieku: Gerharda II Beningka (1625), Beniamina I Wittwercka (1721), Immanuela Wittwercka (1751) oraz Nicolasa Petersilge (1759). Z Przemyślem związane są dwa dzwony z elementami herbu miasta: dzwon pochodzący z ratusza(?) fundowany przez burmistrzów Czehowicza i Grzybowskiego z roku 1740 i odlany w obecności burmistrza Walerego Waygarta przez ludwisarza Jana Jaroszewskiego, dzwon z roku 1878. Interesujący jest też pięknie zdobiony dzwon z Daromina koło Sandomierza, wykonany w roku 1935 przez Ludwika Felczyńskiego w Przemyślu, prawdopodobnie na zamówienie ówczesnego papieża, Piusa XI. Ekspozycję uzupełniają dokumenty i archiwalia dotyczące rodziny Felczyńskich, która, od 1808 w Kałuszu, a od 1915 roku w Przemyślu, jest związana z ludwisarskim rzemiosłem. Obecnie dzwony Felczyńskich powstają w dwóch odlewniach przemyskich i w Taciszowie koło Gliwic. Na kolejnym piętrze prezentowane są dzwony okrętowe wypożyczone z Centralnego Muzeum Morskiego w Gdańsku i Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni.

Przedostatnia kondygnacja Wieży została przeznaczona na roczne wystawy najcenniejszych kolekcji fajek oraz dzwonków. Tradycyjnie otwarcia odbywają się w pierwszą sobotę lub niedzielę lipca i są jednym z punktów wielkiego święta przemyskiego rzemiosła, a zwłaszcza fajkarzy oraz fajczarzy z całej Europy. Ekspozycjom stałym i czasowym towarzyszą wydawnictwa o charakterze naukowym i popularno-naukowym.

Po ekspozycjach muzeum interesująco oprowadzają przewodnicy muzealni. Na Wieży znajdują się dwa tarasy widokowe. Z tarasu górnego, który jest najwyższym punktem widokowym w centrum miasta, można podziwiać wspaniałą panoramę starego Przemyśla – unikalny w skali europejskiej zespół architektoniczno-krajobrazowy.